Cú sốc kép của đại dịch Covid-19 và giá dầu giảm sâu ảnh hưởng đáng kể đến môi trường tín dụng toàn cầu. Diễn biến hệ số tín nhiệm quốc gia trên toàn thế giới sẽ được quyết định bởi mức độ kéo dài của các cú sốc này. Moody’s đã điều chỉnh định mức tín dụng đối với một số lĩnh vực bị ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng, và dự kiến sẽ tiếp tục đưa ra thông báo đánh giá lại hệ số tín dụng trong những tuần sắp tới. Tuy vậy, đối với khu vực chính phủ, việc điều chỉnh định mức / triển vọng tín nhiệm do tác động của cuộc khủng hoảng đến thời điểm hiện nay được tổ chức này dự báo là tương đối hạn chế.

Hình 1. Cú sốc kép sẽ làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu và thể hiện rõ những yếu kém về thể chế

Trong kịch bản phân tích cơ sở, Moody’s dự báo tác động lên tổng cầu và sự đứt gãy trong chuỗi cung ứng toàn cầu hiện nay tuy nghiêm trọng những sẽ suy giảm trong nửa đầu năm 2020. Trong ngắn hạn, kịch bản này đều gắn liền với các cú sốc tiêu cực lên cả phía cung và cầu. Tổ chức này dự báo tăng trưởng toàn cầu sẽ phục hồi trong 6 tháng cuối năm và các nền kinh tế và hệ thống tài chính sẽ không phải gánh chịu những tổn thất cơ cấu mang tính dài hạn.

Tuy vậy, trong bối cảnh nên kinh tế châu Âu và Mỹ có thể suy yếu trầm trọng hơn nhận định hiện nay, các đánh giá về ảnh hưởng kinh tế từ cuộc khủng hoảng có thể thay đổi. Trường hợp tăng trưởng kinh tế bị ảnh hưởng nghiêm trọng hơn dẫn đến suy thoái kinh tế, kéo theo gánh nặng nợ gia tăng và các kênh huy động vốn với chi phí hợp lý thấp hơn đáng kể so với dự kiến hiện nay, tác động lên hệ số tín nhiệm của các quốc gia sẽ sâu sắc hơn.

Trên thực tế có thể phát sinh kịch bản tiêu cực hơn (do hệ quả trực tiếp của khủng hoảng, hoặc do phản ứng của người dân và chính sách) dẫn đến đình trệ kinh tế nghiêm trọng trong thời gian dài hơn, gánh nặng nợ gia tăng gia về cả chiều rộng và chiều sâu, và khả năng tiếp cận vốn vay với mức chi phí phù hợp trở nên khó khăn hơn dự kiến hiện nay. Trong trường hợp này, tổ chức Moody’s cho biết nhiều khả năng sẽ đánh giá lại hệ số tín nhiệm của nhiều nước. Những yếu tố tác động đến động thái đánh giá định mức tín nhiệm sẽ đến từ 04 kênh chính như minh họa tại Hình 2. Áp lực điều chỉnh mức xếp hạng sẽ cao nhất khi các kênh này giao thoa, đặc biệt đối với các quốc gia cận biên phụ thuộc nhiều vào hàng hóa.

Hình 2. Trường hợp kịch bản tiêu cực trở nên hiện hữu, 04 kênh chính sẽ dẫn đến việc điều chỉnh hệ số tín nhiệm quốc gia

Tuy vậy, khu vực chính phủ có thể hấp thụ được cú sốc mà khối tư nhân không thể. Nhìn chung, các chính phủ có tiềm lực tài chính mạnh, nhiều nguồn thu ngân sách và kênh huy động vốn, thường được hỗ trợ bởi hệ thống ngân hàng, và khả năng đặc thù là lựa chọn các nghĩa vụ chi tiêu nào sẽ được thực hiên (mà thường không bị phạt). Vì vậy Moody’s đánh giá tác động của các cú sốc mang tính chất tạm thời sẽ được điều chỉnh lại sau một thời gian (mà không khiến làm giảm năng lực sản xuất), hoặc tác động sẽ ở mức vừa phải (như khiến gánh nặng nợ tăng nhẹ).

Như vậy, đến thời điểm hiện nay Moody’s dự báo hệ số tín nhiệm quốc gia của các nước yếu hơn, hoặc các nước phải đối mặt với những thách thức đặc thù (có thể liên quan tới hệ thống thể chế yếu kém hoặc công tác hoạch định chính sách kém hiệu quả) có thể sẽ bị đánh giá lại. Tổ chức này cho biết sẽ thay đổi hệ số tín nhiệm nếu đánh giá một quốc gia ít có khả năng phục hồi trong một vài năm tới, hoặc cho rằng rủi ro vỡ nợ của nước đó là cao.